De werkomgeving voor zowel professionele thuiszorgmedewerkers, als mantelzorgers is de thuissituatie van de zorgvrager. Vooral professionele thuiszorgmedewerkers treffen zeer diverse werkomgevingen aan. Grote of kleine woningen, met  veel of weinig bewegingsruimte. Gelijkvloerse woningen of eengezinshuizen met meerdere verdiepingen. Schone of juist vieze woningen, met de nodige invloed op de hygiëne. Cliënten die keurig alle hulpmiddelen in huis hebben, of cliënten die dat niet hebben.

In dit onderzoek is een antwoord gezocht op de vraag: aan welke eisen moet een woning voldoen om geschikt te zijn als werkomgeving voor de zorgverlener? Het doel van het onderzoek was om daarvoor 10 adviezen op te stellen. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van het project RAAK-MKB-project Ontwerpen voor zorgverleners en is uitgevoerd door de opleiding Interior, Design & Styling van Saxion Next, onder begeleiding van lectoraat Industrial Design van Saxion.

Het onderzoek was kwalitatief van karakter en gebaseerd op een combinatie van onderzoeksmethoden. Met het uitvoeren van observaties en interviews op basis van de grounded theory werd een steeds scherper beeld gecreëerd van de problemen waar zorgverleners in hun werkomgeving tegenaan lopen: onvoldoende bewegingsruimte, een te warme en bedompte omgeving of een onveilige vloerafwerking, zoals losliggende kleedjes.

Door middel van deskresearch is uitgezocht of en hoe normen een geschikte werkomgeving voor de zorgverlener waarborgen. Uit de analyse van NEN-normen, het Bouwbesluit 2012, ITS 2010, Woonkeur en de Arbocheck blijkt dat deze normen, regels en richtlijnen geen zekerheid bieden voor een optimale werkomgeving voor de zorgverlener. Bovendien zijn deze richtlijnen sterk verspreid over meerdere documenten en niet altijd concreet of duidelijk beschreven. Het is van belang dat de (ruimte)behoeftes van zorgverleners en richtlijnen voor een optimale werkomgeving vastgelegd worden in één document met concrete en helder geformuleerde eisen: ‘ZorgKeur’.

Algemeen is te adviseren gemakkelijke, goedkope en tijdelijke oplossingen te ontwerpen. Dit om te voorkomen dat aanpassingen niet uitgevoerd worden, omdat deze te duur zijn en/of maar voor korte tijd nodig zijn.

Er is een artikel over dit project gepubliceerd in het vakblad Product (april 2014) onder de titel “Innoveren voor zorg thuis: 
Werkruimte als inspiratiebron”.

10 adviezen

Op basis van de resultaten uit dit onderzoek geven we tien adviezen voor het geschikt maken van een woning als werkomgeving, zowel voor de professionele zorgverlener, als voor de mantelzorger:

  1. Gebruik de ZorgKeur-richtlijnen om de woning te beoordelen op geschiktheid voor zorg en om aan te geven waar knelpunten liggen en problemen kunnen ontstaan.
  2. Pas de woning aan en/of richt de woning beter in op grond van de richtlijnen van ZorgKeur.
  3. Plaats een mobiele sanitaire unit om van de woon- of slaapkamer een zorgkamer te maken.
  4. Plaats ruimtebesparende kasten of planken.
  5. Breng ventilatiemogelijkheden aan.
  6. Breng een extra leuning aan op de trap en de overloop.
  7. Zorg voor een vaste plek voor het opbergen van de werkmap van de zorgverlener.
  8. Maak de woning drempelvrij en gebruik een vlakke en harde vloerafwerking.
  9. Plaats hulpmiddelen en meubilair dat in hoogte verstelbaar is.
  10. Geef de mantelzorger een eigen plekje waar hij of zij even vrij kan zijn van de zorgsituatie.